Zielona Brama – OddziaÅ‚ Muzeum Narodowego w GdaÅ„sku
Zielona Brama – jedna z najÅ‚adniejszych bram miejskich. DzisiejszÄ… formÄ™ przybraÅ‚a w latach 1564-1568.
Została zbudowana z przeznaczeniem na siedzibę władców polskich.
Zielona Brama jest dziełem budowniczego Regniera z Amsterdamu.
Zielona Brama jest Oddziałem Muzeum, nie posiadającym i nie gromadzącym własnych zbiorów. Dwa główne pomieszczenia pełnią funkcję sal ekspozycyjnych, w których prezentowane są nie tylko wystawy czasowe przygotowane przez Muzeum Narodowe w Gdańsku, a także zbiory i kolekcje innych muzeów i instytucji. Stylowe wnętrza Zielonej Bramy bywają również miejscem spotkań, konferencji i pokazów.
Przypominający pałac budynek Zielonej Bramy wzniesiony został przez Holendra Regniera z Amsterdamu oraz Hansa Kramera z Drezna w latach 1564-1568. Nazwę bramy należy wiązać z pobliskim mostem, przy budowie którego użyto surowca kamiennego o zielonkawym odcieniu.
Wcześniej w niedalekim sąsiedztwie znajdowała się brama Kogi, o której wiadomo dzięki rycinie zamieszczonej w kronice z 1553 r. Nowa brama zyskała formę nawiązującą do renesansu niderlandzkiego. Jako materiał budowlany wykorzystano sprowadzoną z Amsterdamu drobną cegłę holenderską oraz kamień, który posłużył do ozdoby przejazdu, przejść oraz okien.
Brama początkowo posiadała trzy przejścia, nad którymi zamieszczono herby Polski, Prus Królewskich oraz Gdańska. Czwarte przejście przebito dopiero w 1883 r., umieszczając nad nim godło Prus.
Zieloną Bramę pierwotnie przeznaczono na potrzeby miejskie, jednak w 1569 r. słynna Komisja Karnkowskiego zażądała realizacji zobowiązań miasta względem Rzeczypospolitej, w tym także ufundowania miejskiego pałacu dla monarchów polskich. Władze miejskie podjęły więc decyzję o przekazaniu reprezentacyjnej bramy na potrzeby dworu królewskiego. W dniu 9 II 1570r. odbyła się uroczysta ceremonia przekazania rezydencji wysłannikom polskiego władcy. Śmierć Zygmunta Augusta (1572) i ciężka komplikacja stosunków wewnętrznych Rzeczypospolitej umożliwiły miastu uchylenie się od obowiązku oddania królewskiej siedziby. Zaledwie raz (od 11 do 20 lutego 1646 r.) w przylegających do Zielonej Bramy trzech kamieniczkach mieszkała królowa Maria Ludwika Gonzaga, żona Władysława IV.
W latach 1747-1845 Zielona Brama służyła siedzibą Towarzystwu Przyrodniczemu. W 1880 r. znalazło się tu miejsce dla Muzeum Przyrodniczego.
W czasie działań II wojny światowej zabytkowy budynek padł ofiarą pożaru, później tylko częściowo odzyskał dawną świetność. Przez kolejne lata obiekt nie był odpowiednio konserwowany, przez co Zielona Brama zagrożona nawet była widmem katastrofy budowlanej. Wygląd tego niezwykle cennego zabytku został korzystnie zmieniony zakończonym niedawno gruntownym remontem.