Bazylika Mariacka – koÅ›ciół parafialny WniebowziÄ™cia NMP
Kościół Mariacki- największa ceglana, gotycka świątynia w Polsce i w Europie zachwyca ogromem.
Wznoszono ją w latach 1343-1502. Nawa ma 105 metrów długości. Dach pokryty jest ponad ośmioma tyś. m2 czerwonej dachówki ceramicznej. Sklepienie: sieciowe, gwiaździste i kryształowe, rozpięte prawie 30 m. nad posadzką, jest podtrzymywane przez 27 filarów. Kościół mający ponad pół hektara powierzchni może pomieścić ponad 25 tyś. osób.
We wnętrzu podziwiać możemy m.in.: dębowy, późnogotycki ołtarz główny pochodzący z lat 1510-1517, belkę tęczową z grupą Ukrzyżowania. Czterometrowe postaci Chrystusa, Marii i św. Jana oraz 10-metrowy krzyż zostały wykonane w 1517 roku.Przy Zakrystii znajduje się rekonstrukcja słynnego zegara astronomicznego z lat 1464-1470, dzieło H. Duringera z Torunia. Dwunastometrowy zegar pokazuje godziny, fazy księżyca i znaki zodiaku.
Na lewo od głównego wejścia znajdują się schody prowadzące na szczyt 78-metrowej wieży, skąd za niewielką opłatą można obejrzeć panoramę Gdańska.
HISTORIA
XIIw. Na miejscu dzisiejszej bazyliki znajdowaÅ‚ siÄ™ drewniany koÅ›ciół, w którym wystawiono w 1266r. zwÅ‚oki fundatora – ksiÄ™cia pomorskiego ÅšwiÄ™topeÅ‚ka.
1343 Wydano przywilej lokacyjny dla Głownego Miasta przewidujący budowę kościoła parafialnego i położono kamień węgielny.
1361 Ukończono budowę dziewięcioprzęsłowego korpusu bazyliki, której nawa główna miała obecne wymiary.
1379 Budowę wieży doprowadzono tylko do wysokości dachu, gdyż Krzyżacy nie pozwolili, aby jakakolwiek budowla w mieście przewyższała wieżę ich zamku.
1400 Powstała nawa poprzeczna i prezbiterium.
1410 Król WÅ‚adysÅ‚aw JagieÅ‚Å‚o po zwyciÄ™ztwie grunwaldzkim nadaÅ‚ Radzie Miasta prawo patronatu nad Å›wiÄ…tyniÄ… – dotychczasowy przywilej Krzyżaków.
1411 Gdańszczanie pogrzebali uroczyście w Kościele Mariackim burmistrzów Konrada Leczkowa i Arnolda Wechta oraz rajcę Bartłomieja Grossa, zamordowanych na zamku krzyżackim za hołd złożony przez miasto królowi polskiemu Jagielle.
1413 Proboszcz Andrzej SÅ‚omow – wielki miÅ‚oÅ›nik ksiÄ…g ufundowaÅ‚ pierwszÄ… w GdaÅ„sku bibliotekÄ™ zwanÄ… BibliotekÄ… Wszystkich ÅšwiÄ™tych.
1457 Król Kazimierz Jagiellończyk w wielkim przywileju dla miasta Gdańska zastrzegł sobie i swoim następcom wyłączne prawo prezentowania proboszcza Kościoła Mariackiego.
1466 Po usunięciu Krzyżaków zrealizowano podwyższenie wieży do dzisiejszych rozmiarów.
1470 Jan Duringer z Torunia wykonaÅ‚ dla koÅ›cioÅ‚a arcydzieÅ‚o sztuki zegarmistrzowskiej – wielki zegar astronomiczny.
1473 Å»eglarz gdaÅ„ski PaweÅ‚ Beneke przekazaÅ‚ koÅ›cioÅ‚owi obraz Jana Memlinga “SÄ…d ostateczny” zdobyty w bitwie morskiej podczas wojny z AngliÄ….
1502 Budowniczy Henryk Henzel położył ostatnią cegłę w sklepieniach kończąc ponad półtorawiekową historię budowy kościoła.
1517 Mistrz Michał z Augsburga ukończył prace przy wielkim ołtarzu.
1524 Jan Dantyszek – sekretarz królewski, późniejszy biskup warmiÅ„ski zostaÅ‚ proboszczem KoÅ›cioÅ‚a N.M.P.
1529 Dominikanin Pankracy Klemme wprowadził do kościoła nabożeństwa protestanckie. Równocześnie była sprawowana liturgia katolicka.
1572 Luteranie ostatecznie usuneli nabożeństwa katolickie. Po raz pierwszy sprawowali oni liturgię przy głównym ołtarzu.
1678 Probostwo Panny Maryi objÄ…Å‚ Joachim Pastorius – konwertyta z protestantyzmu, historyk. Sekretarz i historiograf królów polskich, poseÅ‚ na ukÅ‚ady pokojowe w Oliwie w 1660r. PrzebywajÄ…cy w GdaÅ„sku król Jan III Sobieski wymógÅ‚ na Radzie Miasta zgodÄ™ na budowÄ™ nowego koÅ›cioÅ‚a katolickiego. KorzystajÄ…c z zapisu zmarÅ‚ego w GdaÅ„sku prymasa Andrzeja Olszowskiego król ufundowaÅ‚ kaplicÄ™ nazwanÄ… później KrólewskÄ… – jedyny wówczas w mieÅ›cie koÅ›ciół parafialny dla katolików. Proboszczowie Kaplicy Królewskiej uznani zostali za nastÄ™pców proboszczów KoÅ›cioÅ‚a N.M.P.
1683 W obecności 40 osób, przy drzwiach zamkniętych, dokonano aktu poświęcenia Kaplicy Królewskiej.
1944-45 Gdańscy konserwatorzy zdemontowali wystrój wnętrza świątyni i wywieźli go z kościoła.
1945 Na skutek działań wojennych kościół uległ bardzo poważnemu zniszczeniu. Dach głównej wieży został zerwany, wieża uszkodzona i wewnątrz wypalona. Sześć dużych dzwonów spadło i rozbiło się, siedem bocznych wieżyczek oraz dwie sygnaturki zostały spalone. Dach nad całością świątyni zapadł się całkowicie. Wewnętrzne bogate urządzenia uległy poważnej dewastacji.
1946 ZarzÄ…d Miasta GdaÅ„ska w imieniu RzÄ…du PRL przekazaÅ‚ KoÅ›ciół NajÅ›wiÄ™tszej Maryi Panny w GdaÅ„sku wÅ‚adzy koÅ›cielnej rzymsko – katolickiej.
1952 Po uprzednim zabezpieczeniu odbudowano świątynię. Sklepienia zrekonstruowano według dawnych wzorów, wykonano dach o konstrukcji stalowej. Kuria Biskupia Gdańska podjęła dalsze prace w kościele: szklenie okien, układanie zniszczonej posadzki, zawieszanie drzwi, urządzanie wnętrza.
1955 KsiÄ…dz Jan Cymanowski – wikariusz kapitulny diecezji gdaÅ„skiej 17 listopada dokonaÅ‚ aktu poÅ›wiÄ™cenia KoÅ›cioÅ‚a WniebowziÄ™cia NajÅ›wiÄ™tszej Maryi Panny oraz odprawiÅ‚ w nim pierwszÄ… MszÄ™ Å›w. po niemal 400 latach przerwy.
1965 Papież Paweł VI podniósł Kościół Mariacki do godności bazyliki mniejszej