Gdańsk.me

Kościół Św. Brygidy

Zbudownay około połowy XIV w. początkowo jako kaplica pod wezwaniem św. Magdaleny (w miejscu, gdzie wedle legendy ukazała się Najświętsza Panna).

W 1374 r. owa niepozorna kaplica na Starym Mieście gościła u siebie przez kilka dni zwłoki św. Brygidy, wiezione z Rzymu do Szwecji. Wydarzenie to zapoczątkowało w Gdańsku kult św. Brygidy, podtrzymywany przez osiadły tu w 1386 r. zakon brygidek (najstarsza filia tego szwedzkiego zgromadzenia, obok florenckiej).

W latach 1396–1397 brygidki zbudowały pierwszy kościółek św. Brygidy, jednonawowy. Około 1416 r. została dobudowana druga nawa sześcioprzęsłowego dotąd obiektu o przyporach wciągniętych do środka. W 1514 r. dobudowano nawę południową, a następnie chór i zakrystię.W 1587 r. pożar strawił dachy, stropy i wyposażenie. W latach 1602–1604 kościół został odbudowany. W latach 1615–1616 nadano renesansowy wystrój wieży, którą w 1674 r. nakryto hełmem. Ostateczny kształt nadano świątyni i klasztorowi w pierwszej połowie XVIII w.

W 1817 r. władze pruskie skasowały zakon brygidek, a po wymarciu ostatnich zakonnic przejęły w 1838 r. zabudowania klasztorne, które w latach 1849–1851 uległy rozbiórce. Sam kościół św. Brygidy stał się od 1840 r. świątynią parafialną. Odnowiono ją niebawem w duchu XIX-wiecznym, wprowadzając m.in. licowanie nową cegłą.

Podczas działań wojennych w 1945 r. kościół został wypalony i w dużej mierze zburzony. Przez dłuższy czas nie był odbudowywany, a w 1957 r. spłonęły zachowane jeszcze fragmenty więźby dachowej i jeden ze szczytów nawy południowej. Świątynia pozostawała w ruinie do 1970 r., kiedy rozpoczęto jej odbudowę. Prace remontowe i wyposażeniowe trwały do 1987 r. W zakrystii umieszczono obraz H. Hana z 1612 r.: “Apoteoza św. Brygidy”.

Kościół rzymskokatolicki rektorski Św. Elżbiety

Msze Święte:
w niedziele i święta: 6.00, 7.30, 9.00, 10.30, 12.00, 16.00, 17.30, 19.00
w dni powszednie: 6.00, 7.00, 8.00, 9.00, 16.00, 19.00

Kaplica Królewska

Kaplica Królewska (kościół filialny pw. Ducha Świętego, św. Jana Chrzciciela i św. Andrzeja Apostoła) jest jedynym przykładem barokowej architektury sakralnej na terenie gdańskiego Głównego Miasta, jest również symbolem opieki, jaką król Jan III Sobieski roztoczył nad mniejszością katolicką w zdominowanym przez protestantyzm mieście.

Decyzją króla kaplica miała stanąć na terenie zabudowań plebanii mariackiej i stanowić północną część tego czworoboku zabudowy. W lipcu 1678 r. położono kamień węgielny, a w maju 1781 r. zakończono budowę. Fundatorem kaplicy byli król Jan III Sobieski i prymas Andrzej Olszowski (legat zapisany w testamencie). Wraz z włączeniem Gdańska do Państwa Pruskiego (1793 r.) ustał królewski patronat nad kaplicą. W 1840 r. powołano przy niej parafię pw. Ducha Świętego.

W 1945 r. wnętrze kaplicy uległo wypaleniu, a mury kamieniczki zachodniej zostały zniszczone aż do poziomu parteru. W latach 1946-48 odrestaurowano kaplicę, w 1970 r. odbudowano kamieniczki a w 1995 r. opracowano projekt jej rewaloryzacji i przeprowadzono kompleksową konserwację elewacji i dachów.

Barokowa kaplica łączy w swej koncepcji architektonicznej układ budowli centralnej z podłużnym. Za autora głównej koncepcji uważa się architekta królewskiego – Tylmana van Gameren, autor ostatecznej redakcji projektu nie jest znany. Realizatorem budowy był budowniczy miejski – Barthel Ranisch. Dekoracja rzeźbiarska fasady przypisywana jest Andreasowi Schlüterowi Młodszemu.

powiększ zdjęcie

Kaplica właściwa zbudowana jest na rzucie wpisanego w prostokąt krzyża greckiego, z nieco wydłużonymi ramionami osi głównej. Nad największym przęsłem środkowym, na 4 pięciobocznych filarach, umieszczona jest kopuła na ośmiobocznym tamburze. Całość dopełniają dwie trzykondygnacyjne kamieniczki z barokowymi wolutowymi szczytami.

Trójosiową fasadę zdobią pilastry w wielkim porządku, portal ujęty został po bokach kolumnami dźwigającymi przerwany naczółek. Zasadnicze wnętrze kaplicy znajduje się na poziomie piętra (portal główny jest tylko przejazdem na dziedziniec plebanii mariackiej). Włączenie w przestrzeń sakralną aneksów pierwszego piętra kamieniczek jest koncepcją wtórną. Oryginalne wyposażenie kaplicy nie zachowało się.

Oprac. ROBiDZ w Gdańsku

Droga Królewska

Ulica Długa i Długi Targ tworzące Drogę Królewską należą niewątpliwie do najpiękniejszych ulic Gdańska.

Droga Królewska biegnie przez środek Głównego Miasta Gdańska. Wieńczy ją z jednej strony Złota Brama, a z drugiej Brama Zielona. Mieszkali tu najzamożniejsi patrycjusze gdańscy. Niemal każda stojąca tu kamienica ma swoją własną ciekawą historię.

W XIII wieku wraz z ul. Długą, Długi Targ był traktem kupieckim, którego przedłużeniem był owalny plac targowy. Był to wówczas prawdopodobnie główny ciąg drożny Gdańska.

Od 1331 r. Droga Królewska była określana w dokumentach miejskich jako Longa Platea. Za Bramą Kogi (dzisiejsza Brama Zielona) znajdował się solidny most, do którego mogły przybijać duże statki, m.in. właśnie kogi. Później wybudowano na jej miejscu znacznie okazalszą bramę, a od zielonkawego koloru detali wzięła się nazwa jej, i mostu.

Znajdujące się przy Drodze Królewskiej kamienice należały do najzacniejszych patrycjuszy, kupców i ludzi piastujących wysokie urzędy. Z powodu uroczystych parad, przeprowadzanych tą drogą w latach 1457-1552, wzięła się jej nazwa Droga Królewska. Tu właśnie wynajmowano królom polskim obszerne kwatery, a z okazji świąt rodziny królewskiej wyprawiano huczne fajerwerki. W XIV i XV wieku w każdą sobotę przy Długim Targu handlowano mięsem, a na odcinku między Fontanną Neptuna a ratuszem sprzedawano żywe prosięta, stąd ten odcinek traktu przybrał nazwę Targu Prosiąt.

Na Długim Targu wykonywano także egzekucje czarownic, heretyków i złoczyńców, będącymi jednak wyłącznie szlachcicami lub prawowitymi obywatelami. Pozostałych tracono na Górze Szubieniczej bądź w Katowni.

Wygląd traktu zmieniał się bardzo. W XIX w. zaczęły z niej znikać przedproża (ostatnie usunięto w roku 1872), a pod koniec wieku odebrano ich dawną urodę. Długa i Długi Targ zostały wybrukowane w 1882 r. kostkami importowanymi ze Skandynawii (wcześniej była pokryta kamieniami polnymi). W okresie późniejszym przez ulicę poprowadzono linię tramwajową.

Po II wojnie światowej ulica Długa i Długi Targ zostały całkowicie zniszczone, a dziś, po odbudowie, stanowią atrakcją turystyczną. Usunięto szyny tramwajów, a na miejscu starych kostek brukowych pojawił się szlifowany granit.

Przy Długim Targu wznoszą się najważniejsze świeckie budowle Głównego Miasta: Ratusz Głównego Miasta i Dwór Artusa.